Böbrek kandaki atık maddeleri temizleyen organdır. Böbreğin görevi vücuttaki sıvı elektrolit dengesini ayarlamak, vücuttan fazla sıvıyı atmak ve kandaki atık maddeleri idrar içerisinde vücut dışına atmaktır. Böbrek sayesinde vücuttaki tuz dengesi ve diğer mineral değerleri kontrol altında tutulur.

Böbrek hücrelerinde kan süzülür ve bu süzme işlemi sonucunda idrar çıkar. İdrar içerisinde çözünmüş hâlde atık maddeler ve vücuda fazla gelen mineraller vardır. İdrar içindeki minerallerin kristalleşmeye eğilimi vardır. Bu kristalleşmenin önüne geçmek için idrar içerisinde kristalleşmeyi önleyici (inhibitör) maddeler bulunur. Taş oluşumu idrarda kristalleşmeyi önleyen maddelerle kristalleşmeyi oluşturan maddeler arasındaki denge bozulunca meydana gelir. Bu durumda idrardaki maddeler çok konsantre hâle gelmekte ve idrar içerisinde katı kristaller meydana gelebilmektedir. Bu kristaller yavaş yavaş büyüyerek daha büyük kristallere ve sonrasında böbrek taşlarının oluşumuna neden olmaktadır.

Yine bir insan yeterli su almadığı zaman idrarı daha konsantre ve koyu (pH asidik) hâle gelir. Bu durumda idrarda kristaller oluşma şansı artar. Ayrıca daha konsantre idrarda kristalleşmeyi çözücü maddelerin oranı da azdır. Bu yüzden kristaller baskın çıkar ve birbirlerine tutunmaya başlarlar.

Görülme sıklığına göre taşlar:

  • Kalsiyum oksalat
  • Kalsiyum fosfat
  • Enfeksiyon taşları
  • Ürik asit taşları
  • Sistin taşları
  • Diğer taş türleri

Böbrek taşı hastalığı, tekrarlayan bir hastalıktır. 1 kez taş oluşturan insanların ömür boyu izlendiğinde yarısı yeniden taş oluşturacaktır. Bu yüzden böbrek taşı oluşumunu engelleme çalışmaları uzun yıllardır devam etmektedir. Hangi hastanın tekrardan taş oluşturma adayı olduğunu anlamak için bazı testler yapılır. Bu testler idrardan ve kandan alınan örnekler ile taş üretimine neden olan maddelerin yoğunluğunun incelenmesi, taş oluşumunu engelleyen maddelerin varlığının ve yoğunluğunun incelenmesi esasına dayanmaktadır.

Taş oluşumunu engellemek için yapılabilecekler;

– Bol miktarda sıvı alınmalıdır. Sıklıkla taş oluşturan hastaların günde en az 2,5 litre suyu 24 saat boyunca düzenli aralıklarla eşit miktarlara bölerek alması önerilir.

– Tuz kullanımı kısıtlanmalıdır.

-Yürüyüş ve egzersiz yapılmalıdır.

Bilim dünyası taş oluşumuna sebep olan faktörleri tam olarak aydınlatabilmiş değildir. Bazı yiyecekler bu konuda suçlanmıştır. Ancak aynı besinlerle beslenen aynı evdeki iki kişinin birinde taş oluşabildiği diğerinde ise taş oluşmadan normal hayatına devam ettiği görülmektedir.

Share:

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *